سایت دانشجو سرا

بررسی فلسفه خانواده با تاکید برابعادساختاری وکارکردی ودلالت‌های تربیتی آن مبتنی برآموزه‌های قرآن

 

 

توجه داشته باشید: درصورتی که شما صاحب اثر این فایل می باشید یا به هر دلیلی نسبت به فایل تحقیقاتی مذکور در این پست مالکیت معنوی دارید و درخواست حذف آن را دارید، در واتس آپ به شماره 09100636002 پیام دهید تا ظرف 24 ساعت نسبت به حذف فایل از روی سایت دانشجوسرا اقدام شود. در صورت تمایل و درخواست، دو مقاله به صورت رایگان (به نام پژوهشگر و دانشجو) در مجلات علمی معتبر پذیرش شده و چاپ می گردد. ((حفظ حقوق معنوی صاحب اثر در اولویت فعالیت سایت دانشجوسرا می باشد))

 

 

چکیده

در این پژوهش به بررسی فلسفه خانواده با تاکید بر ابعاد ساختاری و کارکردی و دلالت‌های تربیتی آن مبتنی بر آموزه‌های قرآن پرداخته شده است. بنا به اقتضای سوالات پژوهش از روش‌‌های تحقیق تحلیلی، هرمنوتیک و استدلال قیاسی (عملی) بهره گرفته شده است. فلسفه خانواده، نخست با بررسی بعد ساختاری (چیستی) و سپس بعد کارکردی (چرایی) خانواده در آموزه‌های قرآنی و درنهایت ترسیم دلالت‌های ابعاد فوق (چگونگی) در امر تربیت، تببین گردیده است. برای این منظور از تفکر سیستمی، در پرتو بهره‌مندی از آموزه‌های دینی به منظور رفع برخی محدودیت ها، استفاده شده است.معیار‌های ساختاری به منزله درون‌داد و کارکرد‌های به مثابه برون‌داد سیستم می‌باشد.در بعد ساختاری خانواده ضمن در نظر گرفتن و لحاظ نمودن محور‌های سنخیت در انسان بودن، تضاد در جنسیت و عدم ازدواج با محارم، بنای خانواده با معیار‌های ایمان ، پاکدامنی (اشکار وپنهان)، تقوا، اخلاق خوب و شرافت خانوادگی ترسیم می‌گردد.

در بعد کارکردی، مولفه‌های آرامش، مودت و رحمت، رشد و تکامل فردی، مراقبت، حمایت و زمینه سازی تربیت در قالب‌های جامعه‌پذیری، تربیت اجتماعی و پرورش دینی و مذهبی برون داد‌های سیستم خانواده محسوب می‌شوند.دلالت‌های تربیتی منبعث از مباحث بیان شده، در دو محورالف) تیپ خانواده متعالی با اصول هدفمندی، مسوولیت پذیری و اراستگی و ب) سبک فرزند‌پروری مسوولانه با اصول پاسخ‌دهی و محبت استخراج گردیده است.نگاه جامع و سیستماتیک به خانواده با ویژگی‌های بیان شده، علاوه بر کمک به تشکیل ساختار بهتر و تسهیل مسیر رسیدن به کارکرد‌ها و دلالت‌های تربیتی، موجبات تحکیم خانواده را فراهم می‌اورد.

 

کلید واژه: ساختار، کارکرد، دلالت‌های تربیتی، آموزه‌های قرآن

 

 

 

فهرست مطالب

عنوان صفحه

چکیده. ت‌

فهرست مطالب.. ث‌

فهرست تصاویر و نمودارهار‌

فصل نخست: کلیات پژوهش... 1

1-1. مقدمه. 2

1-2. بیان مساله. 3

3-1. ضرورت انجام تحقیق.. 6

1-4. اهداف تحقیق.. 11

1-5. سوال‌های تحقیق.. 11

1-6. تعاریف واژگان.. 11

1-6-1. خانواده. 11

1-6-2. بعد ساختاری.. 13

1-6-3. بعد کارکردی.. 13

1-6-4. دلالت‌های تربیتی.. 14

1-6-5. آموزه‌های قرآن.. 14

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش... 15

2-1. مقدمه. 16

2-2. معنای خانواده. 16

2-2-1. مفهوم Family. 16

2-2-2. خانوار. 16

2-2-3. خانه. 17

2-3. چیستی و ماهیت خانواده. 18

2-4. تعاریف خانواده. 19

2-5. شکل‌های اصلی خانواده. 21

2-5-1. خانواده هسته‌ای.. 22

2-5-2. خانواده گسترده. 22

2-5-3. خانواده گسترده ی محدود. 23

2-6. اهمیت خانواده. 23

2-6-1. اهمیت خانواده در دوران کودکی.. 24

2-6-2. اهمیت خانواده در دوران نوجوانی و بالاتر. 25

2-7. خانواده از منظر فیلسوفان.. 27

2-8. خانواده در اندیشه آرمان‌شهرگرایی.. 28

2-9. مکتب فرانکفورت.. 29

2-10. خانواده از منظر فمنیسم. 30

2-10-1. دیدگاه‌هاى متعادل‏تر در فمینیسم. 31

2-10-2. چرخش U شکل از سوی مادر فمنیسم. 32

2-11. خانواده در اندیشه اسلامی‌ و از منظر برخی اندیشمندان مسلمان.. 34

2-11-1. ابن سینا34

2-11-2. غزالی.. 35

2-11-3. خواجه نصیرالدین طوسی.. 35

2-11-4. ملامحسن فیض کاشانی.. 36

2-11-5. علامه طباطبایى.. 36

2-12. خاستگاه خانواده (پیدایش خانواده). 37

2-13. اهم انواع و صور ازدواج (زوجیت). 38

2-13-1. نظریه دموکراتیک... 42

2-13-2. نظریه عشق رمانتیك.. 42

2-14. نظریه همسان همسری.. 45

2-15. نظریه ناهمسان همسری.. 49

2-16. مکتب کارکردگرایی.. 50

کارکردگرایی و دیگر ایده پردازی‌های نظری.. 57

2-16-1. مارکسیسم. 57

2-16-2. فمنیسم. 57

2-16-3. رویکرد‌های تفسیری.. 57

2-16-4. تفکر راست نو. 57

2-16-5. کاهش کارکرد خانواده. 58

2-17. جایگاه خانواده. 62

2-18. نظریه‌ی سیستمها63

2-18-1. انواع تقسیم‌بندی سیستم‌ها65

2-18-1-1. سیستم بازو سیستم بسته. 65

2-18-1-2. سیستم‌های اصلی و فرعی.. 66

2-18-1-3. سیستم‌های ساده و پیچیده. 67

2-18-2. تفاوت سیستم و تفكر سیستمی.. 68

2-18-3. خصوصیات سیستم. 68

2-19. سیستم خانواده. 69

2-19-1. خصوصیات سیستمی‌خانواده. 70

2-20. تیپ های خانواده. 71

2-20-1. خانواده گسسته. 72

2-20-2. خانواده متزلزل.. 72

2-20-3. خانواده متعادل.. 74

2-21. شناخت نیاز‌ها پایه‌ی خود شکوفایی.. 75

2-22. خود شكوفایی.. 77

2-22-1. بررسی خودشکوفایی در منابع اسلامی.. 78

2-23. فرزندپروری.. 78

2-23-1. نظریه عمل.. 80

2-24. الگوهای تغییرات تحولی در تعامل والد- فرزند. 81

2-24-1. فرزندپروری مقتدرانه. 84

2-24-2. فرزند‌پروری سهل‌گیرانه. 84

2-24-3. فرزندپروری مستبدانه. 85

2-24-4. فرزندپروری مسامحه‌كارانه. 85

2-25. پی‌آمدهای شیوه تربیتی منتخب والدین بر فرزندان.. 85

2-26. نظریه مبادله. 87

2-26-1. ویژگی‌‌های نظریه مبادله. 87

2-27. نظریه انصاف... 90

2-28. دیدگاه اسلام. 91

2-28-1. انواع زوجیت‌های برشمرده درقرآن.. 92

2-28-1-1. ازدواج اسارتی.. 92

2-28-1-2. ازدواج معامله‌ای.. 92

2-28-1-3. ازدواج ارثی.. 92

2-28-1-4. ازدواج شغار. 92

2-28-1-5. نکاح البدل.. 92

2-28-1-6. نکاح الجمع.. 93

2-28-1-7. نکاح الخدن.. 93

2-28-2. تعریف خانواده در قرآن.. 93

2-28-3. گستره‌ی خانواده در اسلام. 95

2-28-4. خانه در قرآن.. 96

2-28-4-1. محل تسكین.. 96

2-28-4-2. محل ذكر و تلاوت ایت الهی.. 97

2-28-4-3. محل رابطه‌ای مقدس... 97

2-28-4-4. لزوم حفظ حریم خانه. 97

2-28-5. تشكیل خانواده در قرآن.. 97

2-28-5-1. طبیعی، فطری یا الهی بودن خانواده در آموزه‌های دینی.. 99

2-29. الگو‌های جایگزین خانواده. 102

2-29-1. همخانگی یا زندگی مشترک بدون ازدواج.. 102

2-29-2. کمون‌ها یا اجتماعات اشتراکی.. 104

2-29-3. زوج‌های هم جنس باز. 105

2-30. پیشینه پژوهش داخلی.. 107

2-31. پیشینه پژوهش خارجی (عربی). 111

2-32. پیشینه پژوهش خارجی (لاتین). 112

2-33. جمع بندی.. 113

فصل سوم: روش پژوهش... 114

3-1. مقدمه. 115

3-2. روش تحقیق.. 115

3-3. جامعه‌ی آماری پژوهش... 119

3-4. نمونه آماری.. 119

3-5. روش‌ گرداوری اطلاعات.. 119

3-6. روش تحلیل اطلاعات.. 120

فصل چهارم: یافته‌‌های پژوهش... 121

4-1. محور‌های کلی فصل.. 122

4-2. خانواده اسلامی‌ذیل نگاه سیستمی.. 123

4-3. مرز‌های درون خانواده از دیدگاه اسلام. 126

4-4. مرز خانواده و اجتماع. 127

4-5. تکمیل تفکر سیستمی‌در پرتو آموزه‌های اسلامی.. 128

4-6. ترسیم ابعاد ساختاری خانواده در آموزه‌های قرآنی (چیستی خانواده اسلامی). 130

4-6-1. اهمیت ساختار در بینش اسلامی.. 130

4-6-2. محور‌های اصلی گزینش ساختار. 131

4-6-3. معیار‌های انتخاب.. 131

4-6-3-1. سنخیت در انسان بودن.. 131

4-6-3-2. تضاد در جنسیت.. 134

4-6-3-3. ممنوعیت ازدواج با محارم. 136

4-6-3-4. لزوم رعایت هنجارها137

4-6-4. صفات لازم. 138

4-6-4-1. کفویت.. 138

4-6-4-2. ایمان.. 140

4-7. مراتب ایمان.. 141

4-8. نقش بینش‌های دینی درخانواده. 142

4-9. پاکدامنی.. 145

4-9-1. پاکدامنی پنهان.. 146

4-9-2. تقوا146

4-9-3. اخلاق نیکو. 149

4-9-4. برخی ارزشهای دیگر. 150

4-10. شرافت خانوادگی (محیط خانوادگی سالم). 151

4-11. تشکیل ساختار در قاموس قرآن (میثاق غلیظ). 153

4-12. الگوی تصمیم گیری.. 154

4-13. جمع بندی سوال اول.. 156

4-14. ترسیم ابعاد کارکردی خانواده در آموزه‌های قرآنی (چرایی خانواده اسلامی). 157

4-15. کارکرد‌های خانواده با نگرشی اسلامی.. 157

4-15-1. آرامش روانی.. 158

4-15-2. رشد و تكامل فردی.. 164

4-15-3. مراقبت و حمایت.. 166

4-15-3-1. مراقبت.. 166

4-15-3-2. حمایت.. 168

4-15-4. تامین و تثبیت جایگاه و پایگاه اجتماعی.. 170

4-15-5. جلوگیری از انحرافات اجتماعی (كنترل اجتماعی). 171

4-15-6. زمینه سازی تربیت.. 172

4-15-6-1. جامعه‌پذیری.. 172

4-15-6-2. تربیت اجتماعی.. 173

4-15-6-3. تربیت دینی.. 174

4-15-7. استحکام خانواده با وجود فروکاستن کارکردها177

4-15-8. استحکام خانواده با فرا رفتن از نظریه مبادله. 178

4-16. جمع بندی سوال دوم. 179

4-17. دلالت‌های تربیتی.. 179

4-18. تیپ خانواده اسلامی.. 180

4-19. اصول بدست آمده برای خانواده متعالی.. 181

4-19-1. اصل هدفمندی.. 182

4-19-1-1. وجود آرامش روحی در خانواده. 184

4-19-1-2. خوش بینی.. 185

4-19-1-3. امیدوارى.. 186

4-19-1-4. اطمینان خاطر. 186

4-19-15. صبر و بردباری در برابر مشكلات.. 187

4-19-1-6. پی گیری اهداف... 187

4-19-2. اصل مسوولیت پذیری.. 188

4-19-2-1. معنا بخشی به زندگی.. 190

4-19-2-2. تلاش برای رشد دیگری.. 190

4-19-2-3. تربیت الهی.. 190

4-19-2-4. آگاهی از هدف و ایمان به آن.. 190

4-19-2-5. تلاش برای اعتلای جمعی.. 191

4-19-2-6. خودشکوفایی.. 191

4-19-3. اصل آراستگی.. 192

4-19-3-1.توجه به مفاهیم. 193

4-19-3-2. استعمال تعابیر بلند. 193

4-19-3-3. بهره‌مندی دنیوی و اخروی.. 193

4-19-3-4. سبک یا روش فرزند‌پروری اسلامی.. 194

4-19-3-5. فرزندپروری مسوولانه. 195

4-19-4. اصل نظارت وتکلیف... 195

4-19-4-1. روش تربیتی: تکلیف به قدر وسع.. 196

4-19-5. اصل پاسخ‌دهی و محبت.. 198

4-19-5-1. روش تربیتی: بیان کردن مهر و ابراز نمودن محبت.198

4-19-5-2. نیاز‌های اساسی فرزندان.. 198

4-20. مقایسه شیوه مسوولانه با سایر روش‌های نامبرده. 201

4-21. جمع بندی سوال سوم. 203

فصل پنجم: بحث، نتیجه‌گیری و پیشنهاد‌ها205

5-1. مقدمه. 206

5-2. بحث و نتیجه گیری.. 207

5-3. پیشنهادها212

5-3-1. پیشنهاد‌های پژوهشی.. 212

5-3-2. پیشنهاد‌های کاربردی.. 212

منابع.. 214

منابع غیر لاتین.. 215

منابع لاتین.. 224

پیوست‌ها231

پیوست 1. جایگاه خانواده در اسناد بالادستی کشور. 232

چکیده انگلیسی.. 243

 

 

 

 

فهرست تصاویر و نمودارها

عنوان صفحه

شکل 2-1. حرکت سیکلی (چرخش های خانواده). 26

شکل 2-2. تعادل و توازن برون دادها، درون‌دادها و بازخوردها69

 

 

 

 

توجه داشته باشید: درصورتی که شما صاحب اثر این فایل می باشید یا به هر دلیلی نسبت به فایل تحقیقاتی مذکور در این پست مالکیت معنوی دارید و درخواست حذف آن را دارید، در واتس آپ به شماره 09100636002 پیام دهید تا ظرف 24 ساعت نسبت به حذف فایل از روی سایت دانشجوسرا اقدام شود. در صورت تمایل و درخواست، دو مقاله به صورت رایگان (به نام پژوهشگر و دانشجو) در مجلات علمی معتبر پذیرش شده و چاپ می گردد. ((حفظ حقوق معنوی صاحب اثر در اولویت فعالیت سایت دانشجوسرا می باشد))