سایت دانشجو سرا

تحلیل محتوایی مفاهیم و مضامین اخلاقی در قرآن کریم وکاربردهای آن در طراحی یک نظام تربیتی آموزشی

 

 

توجه داشته باشید: درصورتی که شما صاحب اثر این فایل می باشید یا به هر دلیلی نسبت به فایل تحقیقاتی مذکور در این پست مالکیت معنوی دارید و درخواست حذف آن را دارید، در واتس آپ به شماره 09100636002 پیام دهید تا ظرف 24 ساعت نسبت به حذف فایل از روی سایت دانشجوسرا اقدام شود. در صورت تمایل و درخواست، دو مقاله به صورت رایگان (به نام پژوهشگر و دانشجو) در مجلات علمی معتبر پذیرش شده و چاپ می گردد. ((حفظ حقوق معنوی صاحب اثر در اولویت فعالیت سایت دانشجوسرا می باشد))

 

 

چکیده:

این پژوهش به ‌منظور تحلیل محتوای مفاهیم و مضامین اخلاقی در قرآن کریم و با هدف ارائه یک مدل از نظام اخلاقی تربیتی آموزشی بر اساس مفاهیم اخلاقی قرآن انجام گرفته است.

در اين مطالعه براي بررسي داده‌ها از روش توصيفي، تحليلي و استنتاجي استفاده شده است و سپس به روش کمی تفکیک و دسته بندی آیات، سنجش فراوانی واژگان کلیدی انجام شده است و با فن تحلیل محتوای کیفی مضامین و مفاهیم، نقاط تمرکز و جهت گیری هر کدام از عبارات و آیات با استفاده از تفسیر المیزان استخراج شده است.

یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد قرآن کریم به همه ی ابعاد اخلاق فردی، اجتماعی و زیست محیطی توجه دارد، بنابراین برای دستیابی به اخلاقی صحیح و کارآمد، می توان از قرآن کریم الگو گرفت و همچنین اخلاقی کردن انسان ها از دغدغه‌های اصلی هر نظام تربیتی و آموزشی است. بهتر است که تربیت اخلاقی متناسب با اهداف، مبانی و روش های برگرفته از دین مبین اسلام عرضه گردد که اصلی ترین هدف تربیتی آن قرب به خدا می باشد و مطابق با این آموزه ها، مبانیتوحيد، فطرت، اختيار، معرفت‌پذيري انسان تبیین گردید و با توجه به این مبانی روش های تربیتی تعیین شده شامل: روش حبّ عبودي، روش موعظه و نصيحت، روش الگوسازي با بيان داستان و مثال، روش پرسش و پاسخ، امر به معروف و نهي از منكر، روش مواجه شدن با نتایج اعمال، روش تکلیف به اندازه توان، روش ایجاد انگیزه، روش تفکر و مطالعه، روش تشویق و تنبیه می باشد.

نتایج تحقیق حاکی از آن است که با توجه به بیشتر و گسترده‌تر شدن موانع، راه تربیت اخلاقی مشکل تر شده است که با الگوگیری از مفاهیم اخلاقی قرآن و اجرای راهکارهای درست تربیتی آن می‌توان به اهداف متعالی تربیت اخلاقی دست‌یافت.

واژگان کلیدی:مضامین اخلاقی، قرآن کریم، نظام تربیتی اخلاقی

 

 

فهرست

عنوان صفحه

فصل اول: کلیات تحقیق

1.1 مقدمه...................................................................................................................................................................... 3

2.1 بیان مساله............................................................................................................................................................. 3

3.1 اهمیت و ضرورت مساله.................................................................................................................................... 6

4.1 اهداف تحقیق....................................................................................................................................................... 7

5.1 سوالات تحقیق..................................................................................................................................................... 7

6.1 تعریف اصطلاحات............................................................................................................................................... 8

1.6.1 اخلاق................................................................................................................................................................. 8

2.6.1 قرآن .................................................................................................................................................................. 8

3.6.1 تربیت................................................................................................................................................................. 8

4.6.1 نظام تربیتی...................................................................................................................................................... 8

5.6.1 تربیت اخلاقی.................................................................................................................................................. 9

فصل دوم: ادبیات و پیشینه تحقیق

1.2 مقدمه ................................................................................................................................................................... 11

2.2 تعریف مفهوم اخلاق.......................................................................................................................................... 11

3.2 دیدگاه ها و مکاتب موجود در مورد اخلاق ................................................................................................ 12

3.2. 1 اخلاق توصیفى.............................................................................................................................................. 12

3.2. 2 اخلاق هنجارى یا دستورى........................................................................................................................ 13

3.2. 2. 1 دیدگاه‏ها و نظریات غایت‏گرایانه ........................................................................................................ 14

3.2. 2. 1.1کورتالیسم ........................................................................................................................................... 14

3.2. 2. 1.2 اپیکوریسم........................................................................................................................................... 15

3.2. 2. 1.3مکتب جرمی بنتام............................................................................................................................. 15

3.2. 2. 1.4مکتب استوارت میل.......................................................................................................................... 16

3.2. 2. 1.5مکتب کمال گرایی فریدریش نیچه............................................................................................... 16

3.2. 2. 2 دیدگاه‏ها و نظریات وظیفه‏گرایانه....................................................................................................... 17

3.2. 2. 2. 1 مکتب کانت....................................................................................................................................... 17

3.2. 3 فرا اخلاق........................................................................................................................................................ 17

3.2. 3 .1 طبیعت‏گرایی اخلاقی............................................................................................................................ 18

3.2. 3 .2 غیرطبیعت‏گرایی اخلاقی (یا شهودگرایی)...................................................................................... 18

3.2. 3 .3غیر شناخت‏گرایی اخلاقی‏ (یاعاطفه‏گرایى)..................................................................................... 19

4.2 دیدگاه صاحب نظران در مورد اخلاق........................................................................................................... 19

5.2 دیدگاه صاحب نظران مسلمان راجع به اخلاق........................................................................................... 21

2. 6 اخلاق ديني، دين، پشتوانه اخلاق................................................................................................................ 25

2. 7 نظام تربیتی اخلاق قرآنی............................................................................................................................... 26

8.2 پیشینه تحقیق..................................................................................................................................................... 28

1.8.2 پژوهش‌های انجام شده در داخل کشور................................................................................................... 28

فصل سوم: روش شناسی تحقیق

1.3 مقدمه...................................................................................................................................................................... 32

2.3 روش شناسی تحقیق.......................................................................................................................................... 32

3.3 جامعه آماری و نمونه.......................................................................................................................................... 33

3 .4 ابزار جمع‌آوری داده‌ها....................................................................................................................................... 33

3. 5 روش تجزیه و تحلیل داده‌ها............................................................................................................................ 34

فصل چهارم: یافته‌های تحقیق

1.4 .مقدمه ................................................................................................................................................................... 36

2.4 پرسش اول تحقیق ............................................................................................................................................ 37

2.4. 1 مفاهیم و مضامين اخلاقي در قرآن كدامند؟........................................................................................ 37

1.2.4. 1 اخلاق فردی............................................................................................................................................... 37

1.1.1.2.4 خودشناسی ........................................................................................................................................... 37

2.1.1.2.4 کار و تلاش ........................................................................................................................................... 44

3.1.1.2.4 سلامت جسم و تن ............................................................................................................................ 47

1.2.4. 2 اخلاق اجتماعی........................................................................................................................................ 50

1.2.1.2.4 پدر و مادر............................................................................................................................................... 50

2.2.1.2.4 همسر....................................................................................................................................................... 52

3.2.1.2.4 فرزندان.................................................................................................................................................... 53

4.2.1.2.4 معلم و راهنما........................................................................................................................................ 56

5.2.1.2.4 شاگردان.................................................................................................................................................. 56

6.2.1.2.4 ایتام.......................................................................................................................................................... 57

7.2.1.2.4 مستمندان و مستضعفان..................................................................................................................... 61

8.2.1.2.4 همسایگان............................................................................................................................................... 64

9.2.1.2.4 دشمنان و مشرکان............................................................................................................................... 65

10.2.1.2.4 منافقین................................................................................................................................................ 57

1.2.4. 3 اخلاق محیط زیست................................................................................................................................ 68

1.3.1.2.4 طبیعت.................................................................................................................................................... 68

2.2.4 پرسش دوم تحقیق ....................................................................................................................................... 72

1.2.2.4 مبانی هستی شناختی و انسان شناختی ......................................................................................... 72

3.2.4 پرسش سوم تحقیق....................................................................................................................................... 76

3.2.4 .1 اهداف تربیت اخلاقی.............................................................................................................................. 77

1.1.3.2.4 هدف کلی............................................................................................................................................... 77

2.1.3.2.4 اهداف جزیی.......................................................................................................................................... 78

1.2.1.3.2.4 دستیابی به اخلاق فردی............................................................................................................... 78

2.2.1.3.2.4 دستیابی به اخلاق اجتماعی........................................................................................................ 78

3.2.1.3.2.4 دستیابی به اخلاق زیست محیطی............................................................................................. 79

2.3.2.4 مبانی تربیت اخلاقی................................................................................................................................. 80

1.2.3.2.4 توحید...................................................................................................................................................... 80

2.2.3.2.4 فطرت ..................................................................................................................................................... 81

3.2.3.2.4 اختیار....................................................................................................................................................... 82

4.2.3.2.4 معرفت پذیری انسان............................................................................................................................ 83

3.3.2.4 شيوه‌هاي تربيت اخلاقي در قرآن......................................................................................................... 84

1.3.3.2.4 روش حبّ عبودي................................................................................................................................ 84

2.3.3.2.4 روش موعظه و نصيحت...................................................................................................................... 85

3.3.3.2.4روش الگوسازي با بيان داستان و مثال........................................................................................... 86

4.3.3.2.4 روش پرسش و پاسخ........................................................................................................................... 87

5.3.3.2.4 امر به معروف و نهي از منكر................................................................................................................ 88

6.3.3.2.4 روش مواجه شدن با نتایج اعمال........................................................................................................ 88

7.3.3.2.4 روش تکلیف به اندازه توان.................................................................................................................... 89

8.3.3.2.4 روش ایجاد انگیزه.................................................................................................................................... 90

9.3.3.2.4 روش تفکر و مطالعه................................................................................................................................ 91

10.3.3.2.4 روش تشویق و تنبیه........................................................................................................................ 92

فصل پنجم: بحث، نتیجه گیری و پیشنهاد‌ها

1.5 مروری بر یافته‌های پژوهش............................................................................................................................ 95

1.1.5 مرور یافته‌های پرسش اول......................................................................................................................... 95

2.1.5 مرور یافته‌های پرسش دوم.......................................................................................................................... 96

3.1.5 مرور یافته‌های پرسش سوم....................................................................................................................... 97

2.5 بحث و گفتگو...................................................................................................................................................... 99

3.5 محدودیت‌های تحقیق....................................................................................................................................... 100

4.5 پیشنهادات تحقیق............................................................................................................................................. 101

منابع

منابع فارسی.................................................................................................................................................................... 104

منابع خارجی.................................................................................................................................................................. 105

 

فهرست جداول

عنوان صفحه

جدول4-1 فراوانی شاخصهای اخلاق فردی.......................................................................................................... 70

جدول 4-2 فراوانی شاخصهای اخلاق اجتماعی................................................................................................. 71

جدول 4-3 فراوانی شاخصهای اخلاق محیط زیست......................................................................................... 71

 

 

 

 

 

توجه داشته باشید: درصورتی که شما صاحب اثر این فایل می باشید یا به هر دلیلی نسبت به فایل تحقیقاتی مذکور در این پست مالکیت معنوی دارید و درخواست حذف آن را دارید، در واتس آپ به شماره 09100636002 پیام دهید تا ظرف 24 ساعت نسبت به حذف فایل از روی سایت دانشجوسرا اقدام شود. در صورت تمایل و درخواست، دو مقاله به صورت رایگان (به نام پژوهشگر و دانشجو) در مجلات علمی معتبر پذیرش شده و چاپ می گردد. ((حفظ حقوق معنوی صاحب اثر در اولویت فعالیت سایت دانشجوسرا می باشد))