عوامل و موانع اجرای عدالت اجتماعی از منظر قرآن كريم و نهج البلاغه

توجه داشته باشید: درصورتی که شما صاحب اثر این فایل می باشید یا به هر دلیلی نسبت به فایل تحقیقاتی مذکور در این پست مالکیت معنوی دارید و درخواست حذف آن را دارید، در واتس آپ به شماره 09100636002 پیام دهید تا ظرف 24 ساعت نسبت به حذف فایل از روی سایت دانشجوسرا اقدام شود. در صورت تمایل و درخواست، دو مقاله به صورت رایگان (به نام پژوهشگر و دانشجو) در مجلات علمی معتبر پذیرش شده و چاپ می گردد. ((حفظ حقوق معنوی صاحب اثر در اولویت فعالیت سایت دانشجوسرا می باشد))

مقدمه

عدلوعدالتاجتماعيازجملهمفاهيمپرمعنايياستكههموارهموردتوجهاديانومكاتبمختلفبودهاست .امااجرايآنهمچنانبهعنوانآرزوييدستنيافتني بهنظرميرسد؛آرزوييكهتحققآن،نيازمندبررسي لوازماجرايعدالتوموانعپيشرويآن ميباشد.

انديشمندانبسياريدراينموردقلمفرسايينمودهوآثارمفيديدررابطهباعدالتومفهومآن،پديدآوردهاند. آنچهدراينپژوهشموردنظراست؛بررسيعواملاجرايعدالتاجتماعيوموانعاجرايآنازديدگاهقرآنكريمونهجالبلاغهميباشدكهبهنظرنگارندهتاكنونپژوهشيمستقلوجامعدراینزمینهارائهنشدهاست.

قرآنكريم،كتابجاودانيمسلمانان،بهترينراهنمادرمسيراجرايعدالتدرجامعهميباشد. ازمنظراينكتابآسمانیعواملاجرايعدالتاجتماعيموارديازقبيلحاكميتقانونعادلانهدرجامعه،دينداريوتقوايافرادجامعهورسيدگيبهمحرومانومستضعفانميباشند.

نهجالبلاغهميراثجاويدانامامعلي (عليهالسّلام)،دربردارندهانديشههاورهنمودهايعدالتمحورآنحضرت،درزمينههاياخلاقي،اجتماعيوسياسياست. ارائهراهكارهاياجرايعدالتاجتماعي،ازجملهمجاهدتهايايشاندرجهتايجادجامعهايعادلوفضيلتمحوراست. اينراهكارهاموارديازقبيللزومزندگيعادلانهحاكمان،رعايتحقوقمتقابلمردموحاكمانونظارتهمگانيميباشند. فقدانهريكازمؤلفههايتشكيلجامعهعادلبهعنوانمانعيدرراهاجرايعدالتاجتماعيقرارميگيرد.

باكنارهمنهادنفرامينالهيدرقرآنكريموكلامدومينمعصوم،امامعلي (عليهالسّلام) ميتوانتاحدوديبهديدگاهاسلامدررابطهباعواملاجرايعدالتاجتماعيوموانعاجرايآندستيافت.

ازآنجاكهنسخههاينهجالبلاغهمتفاوتبودهوشمارگانخطبههايآنهايكساننميباشد،دراينپژوهشازنسخةنهجالبلاغهسيدرضيباترجمهمحمددشتي استفادهشدهاست.[1]

قابلذكراستباتوجهبهاينكهزبانپاياننامه،فارسي ميباشد؛سعيشدهاستدرمتنازترجمهمتوناستفادهشودودرمواردلزوم،درپاورقيبهمتنعربيارجاعدادهشود.

[1]. ابوالحسن محمدبن حسین الطاهر ذوالمناقب، مشهور به سیدرضی، نهج البلاغه، ترجمه: محمد دشتي، قم: انتشارات مشهور، 1379.

چكيده

عدالت و اجراي آن همواره مورد توجه تمام مكتب ها، از گذشته تاكنون بوده است. تفاوت مكتب اسلام با ديگر مكاتب آن است كه، اسلام دو مؤلفه حق و تكليف را ملازم يكديگر قرارداده، آنجا كه تكليفي واجب شده، به دنبال آن حقي نيز بر آن مترتّب شده است و رعايت حقوق و تكاليف متقابل را شرط اجراي عدالت قرار داده است.

قرآن كريم فلسفه تشكيل حكومت ها و بعثت انبياء(عليهم السّلام) را اقامه قسط و عدل و حل اختلافات گوناگون ميان بشر دانسته و عدالت را ميزان تعادل بخشي زندگي بشري ناميده است؛ لذا در زمينه اجراي عدالت در جامعه فرامين بسياري دارد. از جمله اين فرامين امر به تقواي فردي، وضع و اجراي قوانين عادلانه و رسيدگي به ضعفاي جامعه است.

مولاي متقيان حضرت علي(عليه السّلام) عدالت را نه تنها يك تكليف، بلكه ناموس الهي مي داند. در نهج البلاغه ايشان، عدالت به عنوان يك فلسفه و نظريه اجتماعي سياسي، مورد توجه قرار گرفته است. از اساسي ترين مظاهر عدالت در نظر امام علي (عليه السّلام) رعايت مساوات است. بيشترين اوامر ايشان به كارگزارانشان، درباره لزوم رعايت مساوات و اجراي عدالت بين اقشار مختلف مردم است.

از جمله اساسي ترين عوامل اجراي عدالت مي توان به حاكميت قانون عادلانه در جامعه ، دينداري وتقواي افراد جامعه،رسيدگي به محرومان ومستضعفان جامعه، حكومت حكمرانان عادل،نظارت همگاني و... اشاره نمود. موانع اجراي عدالت نيز مواردي از قبيل نبود قانون عادلانه، حكومت جور، انسان محوري و سودگرايي، دنيا طلبي حكام و استثمار و انحصار گرايي و.... مي باشند.

واژگان كليدي: قرآن كريم، نهج البلاغه، عدل، عدالت اجتماعي، قسط، مساوات، ظلم.

فهرست مطالب

عنوان................................................................................... صفحه

مقدمه. 1

فصل اوّل: كلّيات و مفاهيم3

1-1-كليّات... 4

1-1-1- بیان مسأله. 4

1-1-2- علت انتخاب موضوع و اهميت و فايده آن.. 4

1-1-3- سابقه پژوهش... 4

1-1-4- سؤال اصلي پژوهش... 5

1-1-5- سؤالات فرعي پژوهش... 5

1-1-6- فرضيه‌هاي پژوهش... 6